Wie is welkom? Ward Rauws van de Rijksuniversiteit Groningen presenteerde een interessante uitkomst van zijn onderzoek naar (een specifieke vorm van) burgerinitiatieven. 76 % van de respondenten gaf aan dat hun initiatief open stond voor iedereen. Rauws benoemde dat dit nog niet wil zeggen dat iedereen zich ook feitelijk welkom voelt. En, om het eens filosofisch te zeggen, wie is iedereen?

Het deed me denken aan een interview dat ik met Jan Willem Duyvendak afnam, met Tommaso Vitale in Parijs. Voor Vitale is het onderscheid tussen ‘verenigingen’ en ‘buurten’ van groot belang. Zijn stelling: in Italië staan buurtinitiatieven open voor iedereen die in de straat of wijk woont waar het initiatief wordt georganiseerd. In Frankrijk, gaan initiatieven vaak uit van een specifieke groep, bijvoorbeeld ‘ouders’ of ‘duurzaamheidsactivisten’. Je mag wel meedoen, maar dan moet je een kind hebben, of de volkstuin helpen schoffelen. Anders gezegd: iedereen mag, anders gezegd, lid worden. Maar je moet wel lid zijn… (in Frankrijk noemen ze de succesvolle groene hoogopgeleide hipsters die bij ons bijvoorbeeld de Ceuvel uitbaten trouwens, ‘écolos’. Eco-elite.)

Of die generalisatie helemaal klopt konden we niet vaststellen. Maar de dichotomie is van belang voor ons onderzoek. De vraag of gemeenschappen zich organiseren langs levensbeschouwing, langs doel (veilige straten, groen), of vooral als een grote manifestatie van straat- of buurtgevoel, maakt een groot verschil. Vuistregel: vaak zijn de verenigingen die voor een specifiek belang opkomen, professioneler dan de verenigingen die zo’n belang niet vertegenwoordigen. Maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn.

Wat zou je in Nederland een groep adviseren die een sterke stem in de buurt wil hebben? Zich op een specifiek doel richten (speelpleintjes voor kinderen) of een brede agenda ontwikkelen. Tsja… Ik denk dat een speelpleintje je makkelijk gegund wordt door de gemeente, woningcorporatie of zelfs private ontwikkelaar. Maar, een brede buurtbeweging die in staat is om zelf te bepalen wat er wel en niet nodig is voor een buurt, en die iedereen die er woont of wil kijken welkom heet… Daar gaat je hart toch eerder snel van kloppen?