Wie mag meebeslissen over zijn eigen wijk? Degenen die ook bij gemeenteraadsverkiezingen mogen stemmen? Iedereen die zich voor de wijk interesseert? Ondernemers? Minderjarigen? Illegalen?

Tijdens de eerste dag van de AESOP conferentie van 2017 Lissabon, passeerden veel participatieprojecten de revue. Pilots op scholen, universiteiten, buurtwetten. De weging van de uitkomsten zit vaak ‘in the eye of the beholder’. De optimist stelt vast dat met een paar gerichte stappen, bewoners actief willen meedoen in de ontwikkeling van hun buurt. De pessimist concludeert dat dat alleen waar is voor gezinnen die een (vrij) hoog inkomen genieten, en zich snel tot professional of semi-professional kunnen ontwikkelen.

Tijdens een interessante presentatie van John Sturzaker van Liverpool University passeren die verschillende perspectieven de revue. Hij spreekt over de ‘Localism Act’ uit Engeland die buurten het recht geeft om hun eigen ontwikkelingsstrategie op te laten nemen in de gemeentelijke plannen wanneer ze in een buurtreferendum er een meerderheid voor weten te vinden.

Wie mag er stemmen? Lokale kiesgerechtigden en, in speciale districten, ondernemers. De kritiek die hij heeft op de wet (wel erg neoliberaal, gericht op buurten die zelf het heft in handen kunnen nemen) komt misschien ook wel voort uit de nauwe definitie van kiesgerechtigden. Waarom niet ook minderjarigen vanaf 16 jaar (of, waarom niet, vanaf 14) op deze manier bij herontwikkeling betrekken? Waarom zouden mensen die geen lokale kiesgerechtigde zijn, maar zich wel als buurtbewoner manifesteren niet hun betrokkenheid mogen tonen bij de buurt en stemmen? Zou het niet veel inclusiever zijn, en beter passen bij de idealen van the big society/ participatiesamenleving om mensen zo de kans te geven deel uit te maken van de lokale democratie?

Die andere systemen bestaan ook. In Parijs bestaat een experiment met  de ‘tables de quartier’ dat geïntroduceerd is door de lokale participatie beroemdheid Marie Hélène Bacqué waar inwoners – expliciet geen kiesgerechtigden -welkom zijn om mee te beslissen over de toekomst van hun buurt. De experimenten zijn bedoeld om het idee van burgerschap (‘citoyen’) te democratiseren.

Parijs kent ook de ‘conseil citoyen’ waarvan de helft van de leden door loting wordt aangewezen op basis van lijsten van kiesgerechtigden, maar ook van bewoners van de (sociale) woningen. Op die manier, kunnen de vele – bureaucratisch onzichtbare – immigranten toch een stem krijgen in de achtergestelde banlieus (en in andere ‘quartiers prioritaires’/achterstandbuurten in Parijs).

De experimenten in New York en Parijs met ‘participatory budget’ – een deel van de investeringen in de wijk wordt verdeeld door middel van referenda waarin verschillende voorstellen kunnen worden gekozen – geven stemrecht vanaf 16 jaar.

In Nederland zijn we vooralsnog zeer behoudend in het toestaan van referenda, verkiezingen en het organiseren van wijkraden. Maar de experimenten bestaan wel, en de lobby’s voor buurtwetten en lokale initiatieven (zie bijvoorbeeld de organisatie meerdemocratie.nl) nemen in kracht en omvang toe. Over stemrecht gaat het meestal niet, maar het zou goed zijn als dat ook een onderdeel werd van die initiatieven. Uitgangspunt: laat zoveel mogelijk mensen meebeslissen over de ontwikkelingen in hun eigen buurt, en het liefst zo jong mogelijk. Zo kan een buurtinitiatief, misschien wel uitgroeien tot een nieuwe vorm van burgerschap.

 

Categorieën: Blog