R-LINK onderzoekt hoe kleinschalige bottom-up initiatieven in de gebiedsontwikkeling kunnen bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Deze kennis helpt bij het creëren van vitale en inclusieve stedelijke regio’s.

WIE WIJ ZIJN

R-LINK is een samenwerkingsverband van kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties met een liefde voor ruimtelijke kwaliteit. Wij zijn nieuwsgierig en tonen betrokkenheid vanuit kennis. Dat doen we door met behulp van experimenten vernieuwende concepten te ontwikkelen. De nauwe samenwerking tussen onderzoek en praktijk helpt ons in de zoektocht naar haalbare oplossingen.

WAT WIJ ONDERZOEKEN

Hoe kan gebiedsontwikkeling door kleinschalige initiatieven worden bevorderd, terwijl tegelijkertijd grootschalige stedelijke ambities en maatschappelijke opgaven worden gerealiseerd?

HOE WIJ DAT DOEN

R-LINK volgt 14 Nederlandse gebiedsontwikkelingsprojecten gedurende een aantal jaren nauwgezet. Zo kunnen we beschrijven wanneer nieuwe initiatieven slagen, en welke condities daaruit zijn af te leiden. Een multidisciplinair team van onderzoekers beschrijft en analyseert de samenwerking tussen overheden, bewoners en marktpartijen. Ook buitenlandse voorbeelden worden in het onderzoek betrokken.

R-LINK heeft de ambitie om met plezier, energie en reflectie veranderingen in gebiedsontwikkeling op gang te brengen die door overheid, markt en samenleving gevraagd worden. Wij willen cocreatie en innovatie bevorderen, zijn bereid te luisteren en staan open voor iedereen – van eerste gebruikers tot politici.

WAAROM WE DIT DOEN

1) Nederland is groots in gebiedsontwikkeling

Van terp tot zandrug en van drooglegging tot stadsontwikkeling – Nederland dankt zijn bestaan aan gebiedsontwikkeling. Hoewel onze steden relatief klein zijn, verenigen ze veel kenmerken van internationaal gezochte stedelijke ontwikkeling. De Amsterdamse IJ-oevers, de Rotterdamse kop van Zuid zijn hiervan prachtige voorbeelden. Net als delen van Vinex-wijken, het concept van de Noordoostpolder, grootschalige natuurontwikkeling, de dijken en kustwerken. De Nederlandse gebiedsontwikkeling is groots in het organiseren van complexe ontwikkelingen. De samenwerking met vele partijen, de variatie in schaal en de bereidheid tot experimenteren vormen daarvan onderdeel.

2) Bedreigingen

Gebiedsontwikkeling kan ook een bedreiging vormen voor het landschap, de cultuurhistorie of de kwaliteit van een gebied. Onder het mom van ‘klant-gestuurd bouwen’ worden doorverkavelde gebieden volgestort en bebouwd met catalogusbouw. De grootste uitdaging voor gebiedsontwikkeling luidt hoe we een einde maken aan liefdeloze individuele ontwikkeling zonder helder en goed opdrachtgeverschap, duurzaamheid of toekomstwaarde.

Tegelijkertijd zijn de opgaven groot. Energiezuinige, klimaatbestendige, circulaire gebiedsontwikkeling en bouw moeten grootschalig van de grond komen. Het aanpakken van leegstand, de balans tussen stad en platteland, gezonde stedelijke milieus voor alle inwoners, en de bereikbaarheid van steden vormen de belangrijkste opgaven. De ruimte die de afgelopen jaren is ontstaan voor nieuwe manieren van (coöperatieve) gebiedsontwikkeling staat onder druk. Hierin speelt de overheid ook en rol. Zij is niet gewend flexibel te werken. Dit leidt ertoe dat vernieuwing tegen allerlei obstakels aan loopt.

3) Anders samenwerken

Steeds meer burgers geven aan te willen meebeslissen over hun leefomgeving. Zij willen daarin ook zelf een rol spelen. Gebiedsontwikkeling van boven af wordt steeds minder mogelijk. De burger krijgt een nieuwe verantwoordelijkheid, de overheid een andere rol. Hiervoor zijn nieuwe vormen van samenwerking nodig. Hoe organiseren wij daadkracht en denkkracht van de samenleving op een goede manier?

Gesprekken met de samenleving laveren nu vaak tussen het onvermogen het ongedachte en nieuwe te benoemen en de angst voor ongewenste groepen en voorzieningen. Bottom-up initiatieven met een sociaal doel kunnen beide uitersten verbinden. Ook nieuwe gebiedsontwikkeling heeft vaak een lange adem nodig, en al die tijd moet het vertrouwen in elkaar in stand blijven.

Persoonlijke relaties zijn daarvoor heel belangrijk. Maar we hebben ook nieuwe spelregels nodig. Daar wordt nu volop mee geëxperimenteerd, bijvoorbeeld in Amsterdam en Utrecht waar convenanten worden gesloten. Daarin worden kwesties beslecht als aan wie komt ontwikkeling ten goede en hoe wegen we dit belang in dit toekomst.

Bekijk onze corporate story in beeld